Зая-Пандит

(Зая Пандит талас туусн)
Zaja2.jpg

Дөрвн хальмг ик багше Оһтурһун Дала Зая-Пандит Намхәжамцан яснь хошуд, отгнь гөрәчен, овгань шаңһас. Тере шаргачен һаха җилде (1699) хуучн Зүн Һар нутугт төрсемин. Түүнә өвк аавнь тер цагин дөрвн өвредет цецнәрн алдаршасын Күңкә-Заяч гиҗ бәәҗ. Күңкә-Заячин олн көвүдәс ууһн көвүнь Баавхин гиһәд бәәҗ. Эн Баавхинд нәәмен көвүн бәәснәс тавдагчень Зая-Пандит мөн.

Зая-Пандитан баһин нернь Шар-Хаваг бәәҗ. Тер 1616-ч җилд арвын долатадан тер цагат дөрвн хальмыгиг ахлаҗасан Бәәвһис баатрин үрнә төлә Манҗушри хутугтас сәкл күртҗ, Төвдт күрч һульд орсимн. Арвен җил хату зөргәр ном сурад, олнас ончирсин оюн-билгәрн болын гүүн медрләрн рабҗамба гидг буддин шаҗна гүүн-ухани деед цол харссмн. Түүнә хөөн төвдин олн дацңад багше лам болҗ йовхуднь алдар нернь цуг Төвдет туурче, Зая-Пандит гиҗ күндулгудҗ дуудгудудг болсаман, Зая-Бандида гидиг нерн болхала буддын шаҗна тавьш уханд цәәсен күүнде зүүлгудг хамгин деед номин цол мөн.

Зая-Пандит Төвдт хөрн хойр җилиг давулад, 1638-ч җилд тавдагче дүриян Дала ламы болн Банчин богдын зәрлгәр тер цагин хальмыг болын моңһлд бурхана сурһал делгерүлх даалһавир авад, Зүнһар нутугтан хәрҗ ирәд,буйнта ик үүләя эклесмен.


1640-ч җилд Зая-Пандита Оһтурһун Дала тууҗд алдаршасан "Моңһол-хальмыгин ик цаҗин бичиг" тогталһанд орлуцҗ, бурхана шаҗиг цааҗар батрулсмин. 1641—1642-ч җилд Моңһлд, 1645-чи болн 1657-ч җилд Иҗлиин хальмыгт күрч бурхна ном дэлгрүлн үүлдусман. 1650—1652-ч җилмүдт хойрдад Төвдет күрче Дала ламла болн Гүүш номин хаанла барлахсман.


1648-чи хулһан җилин үвл Зүн-һарин нутуг — Цүй һолын көвәд хамг моңһол келтенрат зөрүлҗ, теднед килвер болһахин төлә тодраха узг зокьян үүлдусмин.

1662-чи җилин намрин дунд сарин 22-ты Зая-Пандит Оһтурһун Дала Төвд тал мөрлех хаалһдан Көк-Нуурин Цәәдмед һаслаңгас нөгцх йос үзүлв.

Дөрвн хальмыгин ик багше Зая-Бандит хату чин, зөргәр сурһульд сурче, эрдемин түүлд күрч, хорҗи ирәд, хамгиги медгеч бурхна шаҗиг мандулулҗ, хәр дөрвн хальмыгин төр-йосиг батрулен үүлдусмин.


Зая-Пандит болхала, аһу ик гегәрүлгеч, аһу ик номтн, аһу ик орчулгеч, аһу ик олна үүлдәч, ойрад-хальмг улсин бичигин келнә улынь тәвегч мөн.

Зая-Пандитан насан туршадан орчулсан олн зәрлег, үндесн, шастар, түүнә. Үүдәсн тодо үзг, тер цагас наран тод үзг деер бичигидеҗ үлдусан ик зөөрмүд өдгә цагат мана уудлад баргадаш уга уурхан саң болҗана.