Өдрә суңһгдсн халх

Нерн Хальмг Келн

Хальмг келн (Тодо бичиг: ᡆᡕᡅᠷᠠᡑ ᡘᡄᠯᡄᠨ), талданар Хальмг келн болдыг. Эн келәр кезәнк Дөрвн Хальмг олн әмтин дуһарла, ода цагт Хальмг Таңһчд, Китдин Улс Орнд Шинҗәнд, Көкнуурт, Алшаад, Көлнбүүрт, Монһлмудин Орнд Хальмгә әмтын дуһарҗана.

1924 җилин хөөн Хальмг Таңһчед тодо бичиг бичәр эдллә. Ода Тод бичгәр һанцхн Шинҗәнин Хальмгә әмтн бичҗәд бәәнә. Дөрвн хальмыгин улсин бичг бәәсмин Тод бичги Зая-Пандитар үвлд, 1648 җилд моңһл бичгә сүүрәс бүтәлв. Өндәр Орсн Ниицәнд Хальмг келн кирилл үзгәр бичсимн. Монһлмудин Орн Хальмг келн гөрдөлҗәнә. Ховд, Увс, Баян өлгә, Көвсугл әмгүдүд албн бишәр күүндҗана.


Тодо бичиг (ᡐᡆᡑᡆ ᡋᡅᡔᡅᡎ тодо бичиг) — Дөрвн Хальмг улсин бичиг бәәсмин. Эн бичиг Зая-Пандитар үвлд, 1648 җилд моңһл бичигә сүүрәс бүтәлв. Энүнә цаһан толһад 29 үзгүд бәәнә: А, Э, И, О, У, Ө, Ү, Н, Ң, Х, Һ, Б, П, Ф, С, Ш, Т, Д, Л, М, Ц, Ч, З, Җ, Й, К, Г, Р, В, болн узгүд төвдин болн энетекдин келәр бичх — галигуд гидуг үзгүд нерәдсмн.

Тодо бичиг Хальмг Таңһчд 1924 җилә хөөн элзилила. Ода тод бичгиг Хальмг Таңһчин школд, ик сурһульд сурҗ сурна.

Бус келәр умшх